Palmpasen

De intocht van Christus in Brussel / Rheden

De grote woorden en het machtsvertoon... 


Wat  is er allemaal te zien op dit schilderij?

Er is ontzettend veel te zien en het liegt er niet om. We kunnen er letterljk en figuurlijk niet omheen.

Het schilderij is 2.58 m’ hoog en 4.31 m’ lang.

We vinden Jezus niet triomfantelijk vooraan, zoals ons op school werd verteld. Niets van heldendom.

Vooraan staan gemaskerde personages, waarmee de schilder de spot drijft. Verwaande rechters, zelfvoldane burgerij, vissers. Een dokter met tovenaarshoed, een stel muzikanten. De dood in een pak, een pompeuze bisschop die voor tamboer-maître speelt. Het zijn bizarre beelden.

Zo ziet James Ensor, de schilder van dit meesterwerk, onze maatschappij. Hij was nog maar 28 jaar, toen hij het schilderde en had in Brussel al veel ontgoochelingen meegemaakt. Die ervaringen spelen allemaal mee in dit schilderij.

Is het leven niet één grote maskerade? Grote woorden en veel machtsvertoon. Alle mensen geknipt voor hun rol. Niemand die zijn ware gezicht toont. Ensor stelt de mens voor in zijn tragisch conflict met de chaotische wereld.

De intocht van Christus in Brussel, had ook intocht in Rheden kunnen heten. Ook bij ons de grote woorden en het machtsvertoon. De maatschappij op drift en wat telt is het luidruchtig gerinkel van de zilverlingen. Ook bij ons is rendement belangrijker dan welzijn. We merken het bijvoorbeeld aan de perikelen van de bilbliotheek, de zondagsopening van winkels die ternauwernood kon worden gestopt. Het zijn kleinschalige dingen, maar ze staan ergens voor... 

Op dit schilderij moeten we zoeken naar Christus. We vinden Hem achteraan in het midden. Hij verdwijnt bijna in de menigte.

Ensor is ervan overtuigd dat een terugkeer van Jezus op aarde wordt overheerst door commerciële en politieke belangen. Hij identificeert zichzelf met de Christusfiguur als martelaar en gebruikt zijn eigen gelaatstrekken om Christus af te beelden. 

Matthëus heeft het van horen zeggen, als hij schrijft: ‘Zie uw Koning komt tot u, zachtmoedig en rijdend op een ezel’. Geen held hoog te  paard gezeten, maar heel gewoon een ezel, een lastdier. Ezels  houden het dagelijks leven gaande. Wat zij niet aan lasten verstouwen iedere dag weer.

Zo gewoon, zo zonder masker komt Jezus onze maatschappij binnenrijden. De grote maskerade blijkt uiteindelijk gebakken lucht. Het houdt geen stand. Het zijn de zachte krachten die zullen winnen.

Mijn last is licht en mijn juk is zacht, zegt Jezus.

Zo ver is het nog niet. Er gaat nog heel wat gebeuren in deze Stille Week. Bent u er klaar voor? Het kost bloed, zweet en tranen. Met minder gaat het niet. Maar dan... Maskers af. Dan krijgen de grote woorden en het machtsvertoon opnieuw inhoud, maar dan anders!